 |
Kredi Kartına Dur Diyebilmek!
|
|
İlker ERSERİM
|
Şık vitrinlere konulan en güzel ürünler gibi, cüzdanda ilk aldığınızda sizi rahatlatacağını sandığınız renkli renkli kredi kartları. Üstelik alırken hiçbir şey ödemezsiniz! O kadar cazip koşularda vermektedirler ki; Maaş bordrosuna gerek duyulmadan çoğu zaman bir telefonla kimi zaman başka bir arkadaşınızın referansıyla, kimi zaman başka bir bankanın verdiği kredi kartını kefil olarak göstererek… Sokakta dağıtılan kredi kartları aslında emeğimizin nasıl kolay harcanabildiğini göstermektedir. Bir ülkede kredi kartlarının isimleri de “maximum, ideal, world “ gibi aslında sunulan imkanların ne kadar yapay olduğunu gösterir nitelikte ise ve halk olarak da bunu benimsemişsek hayal dünyasına çoktan girmişiz demektir en azından kredi kartı ile ilk tanıştığımızda. Oysa kartı kullanmaya başladığımızda ne maximum harcıyoruz ne de ideallerimizi gerçekleştiriyor kartlar geç anlıyoruz.
Türkiye’de bankaların dağıttığı kredi kartı sayısı yaklaşık 30 milyonu bulmuştur. Bu da ortalama 10-15 milyon kişinin kredi kartı kullandığını gösterir. Kişinin ihtiyaçlarının ötesinde özendirilmiş, kışkırtılmış tüketim çılgınlığı, zengin sınıfta lüks, israf ve bayağılaşma olarak ortaya çıkarken, aylığa bağlı çalışan(memur, işçi, emekli) sınıfın bireylerinde çözümsüzlük ve nihayetinde yıkıma yol açar.
Kart Kullanımı Gelir Seviyesi Düşük Olanlarda Neden Artıyor
'Herkes kredi kartı alıyor mali gücü olmayan kart kullanmasın' diyerek olayı küçümsemek oldukça yanlış olur. Alanın değil verenin bilinç olarak daha önemli bir yerde bulunması sebebiyle ben vereni yani işportacı zihniyetiyle kart dağıtan bankayı suçlu olarak görüyorum. Bugün ceplerinde kart taşıyanların önemli bir kısmı gelir seviyesi düşük, geçim sıkıntısı yaşayan aileler. Bırakın dayanıklı tüketim mallarını, hatta giyim eşyasını, bu insanlar evlerine yiyecek götürebilmek için kredi kartının verdiği kolaylığı kullanmaktan kendilerini alamıyor. Borcun ödeme zamanı gelince de acı gerçekle karşılaşıyor. Eğer hemen ödeyemezse borç, uygulanan yüksek faizlerle kısa zamanda çığ gibi büyüyor. Kart kullananların kaç tanesi borcun zamanında ödenmemesi halinde faiz yükünün nerelere gelebileceği konusunda imzaladıkları belgede küçücük harflerle yazılan ikazı okuyor? Ya da okusa bile anlayabiliyor?
Kredi Kartlarında Faiz Çılgınlığı
Bankaların kredi kartları dolayısıyla, müşterilerinden edindiği kâr, ödenmeyen tutarlara ait faizlerden oluşmaktadır. Dolayısıyla, iyi kredi kartı müşterisi borcunun asgarisini ödeyenlerle, zamanında ödemeyenler olmaktadır.
Elbette ki, bunun sebebi ödenmeyen tutar üzerinden işleyecek faizin bankanın kârını oluşturmasıdır. Bankalar açısından, kredi kartlarının, ödemeleri kolaylaştıran bir araç değil, faiz getirisi olan bir gelir kaynağı olduğu görüşü hakimdir. Banka bu kadar kolay para kazanmanın yolunu bulmuşken sizce kredileri bu kadar kolay veriri mi? Bu durumun kurum olarak kendileri de farkında olduğu için bireysel kredilerin çıkışını zorlaştırmıştır. Kredi kartının sayısına göre banka büyüklüğü belirleyen nadir ülkelerden bir olmamızı sağlamıştır.
Türkiye’de kredi kartının en çok kullanıldığı sektörlerin başında gıda ve giyimin geldiği,
dünyada kredi kartıyla taksitli alışveriş yapılan tek ülkenin Türkiye olduğu tespit edilmiştir.
Bu konuda sisteme yönelik eleştiriler oldukça yoğun bir şekilde yapılmaktadır. Ancak şu anda kartlar kullanıcıların elindedir ve bu konuyu dillendirmeden çok tüketiciye kredi kartının nasıl daha doğru kullanılması hakkında bilgi vermenin bu serzenişten daha yararlı olacağına inanıyorum. Biraz olsun bu açmaza yönelik kredi kartı kullanıcılarının uygulaması ve kartın kullanımında dikkat etmesi gereken noktaları açıklamaya çalışacağım.
Asgari Ödeme Limitinin Yüzde 20'ye Çıkarılması
Yen Bankacılık Kanunu ile birlikte kredi kartı borcunda asgari ödeme tutarının yüzde 20 olarak belirlenmesinin yürürlülüğü 1 Eylül’den itibaren başlamış bulunmaktadır. 'Eylül ayında hesap ekstrelerine bu oranın yansımış olduğunu fark edilmiştir. Banka ve Kredi Kartları Yasasının 24. Maddesine göre kredi kart borcunun en az yüzde 20’sinin 1 Eylül tarihinden itibaren asgari tutar ödemesi olarak uygulanacağı konusunda daha hassas davranılması harcamalarına dikkat etmeleri gerekiyor. Zira bu oranın yükseltilmiş olması tüketicinin lehine bir durum teşkil etmektedir. Kart sahibi bu oranla birlikte borcunun daha büyük bir kısmını ödemek zorunda kalacak, kalan borç tutarı eski düzenlemeye göre azalacağından uygulanan faiz oranı ve tutarında düşüş meydana gelecektir.
Kredi kartı ödemelerinde dikkat edilecek hususlar
Kredi kartlarının kullanımı dolayısıyla, hiç kimsenin fazladan faiz ödemek istemeyeceğini göz önünde tutarsak, kredi kartı ödemeleriyle ilgili bazı önemli bilgiler verebiliriz;
*Nakit avans çok zorda kalmadıkça kredi kartından asla çekilmemelidir. Çektiğiniz tutara hem günlük faiz işleyecek hem de nakit avans çekim komisyonu ödemek durumunda kalacaksınız.
*Kredi kartınıza yaptığınız ödemelerin, borcunuzu kapatma sırası da önemlidir. Ödeme hiyerarşisi bankadan bankaya değişmektedir. Eğer borcunuzun içinde nakit avans borcu da varsa, bazı durumlarda çektiğiniz nakit avansın faizini durdurmak amacıyla yaptığınız kısmi ödeme belki de nakit avans borcunuza sayılmayacak, önce satış harcamalarınıza sayılacaktır. Böylece çektiğiniz nakit avansa günlük faiz işlemeye devam edecektir
*Eğer ekstrenizin tamamını ödemeyecekseniz, ödemenizi ekstrenizin kesildiği günün hemen ertesinde yapmanız, en azından toplam borca faiz işlemesini durdurmuş olacaktır.
Alışveriş Yaparken Güvenlik
*Alışverişlerde kartınızın pos makinesinden mutlaka yanınızda geçirilmesine dikkat edin.
Kredi kartlarının manyetik alanlarının kopyalanması genellikle bu yöntemle yapılmaktadır.
*İmzaladığınız alışveriş slipindeki tutar ile aldığınız ürünün fiyatının aynı olup olmadığına
dikkat edin.
*İnternet üzerinden yapılan alışverişlerde kartınızın tüm güvenlik bilgilerini kullandığınızdan,
alışveriş yapacağınız sitelerin güvendiğiniz siteler olmasına özen gösterin. Site güvenliğinin,
internet sitelerinin güvenliğini sağlayan uluslararası kuruluşlar tarafından korunup
korunmadığına dikkat edin.
*Alışverişiniz sonrasında size verilen slip örneğini ekstreniz elinize ulaşana kadar saklayın. *Ekstrenizdeki harcamalar ile sliplerinizi karşılaştırın. Kartınızdan her ay düşük miktarlarda da olsa sizin bilginiz dışında çekilebilecek harcamalara karşı önlem almış olacaksınız.
*Kartınızın numarası, vade tarihi ve arkasında yer alan üç haneli güvenlik numarasını
başkalarıyla paylaşmayın, asla telefon üzerinden başkalarına vermeyin.
*Eğer internet üzerinden sipariş verdiyseniz, size verilen sipariş takip numarasını kaydedin.
Kredi Kartına Dur Diyebilmek
Herkesin bildiği bir gerçek ise ülkemizde kredi kartlarını ödeme zorluğuna düşmüş ve kredi kartı borcunu ödeyememiş kişilerin sayılarının hiç de az olmadığıdır.
Buradaki etkenler farklıdır, öncelikle kullanıcılar, kredi kartı ile yapılan alış-verişlerin, ceplerinde o para, o meblağ yokken yapıldığını göz önüne almamaktadırlar. Kapasitelerinin çok üzerinde harcama yapmaktadırlar ve en önemli etken olarak da, bankaların kişinin ödeme gücünü dikkate almaksızın, fazla incelemeden kredi kartlarını, babasının parası gibi hayrına verir gibi dağıtmasıdır.
Bize düşen görev kişi kendisiyle sorumlu olduğunu unutmamalı ödeme gücüne göre hareket etmeli olmayanı harcamamalıdır. Borcu gerçekten aylık gelirini aşmış kişilere insafa gelen bankalar kolaylık göstermekte gerekirse uzun vadeli taksitler yapmaktadırlar. Buradaki en önemli husus şudur kredi kartı cebinizde olmayan ama olacak paradır olmayacaksa kredi kartı da yoktur.
Hayatta kredi kartı gibi değil mi alınırken basit, tüketirken kolay ve her şey geç olduğunda acımasız, yıkıcı ,çaresiz. Hayatımızda olduğu gibi tüketirken en azından dikkatli davranalım.
Perspektiften ÖYKÜLER …
Nazım Hikmet'in Bursa Cezaevi'nde tutsaklık günleri. Koğuş
arkadaşlarını okumaya yazmaya yönlendiren Nazım, aynı zamanda
cezaevi yönetimine de yardım etmektedir.Cezaevi denetimine Adalet
Bakanlığı'ndan bir müfettiş gelir. Bir kaç gün denetim yaptıktan
sonra müdüre: “Nazım da buradaymış, çağır da görelim nasıl
biridir?” der.Nazım'ı odaya getirirler. Müdür koltuğuna iyice
kurulan müfettiş Nazım'ı tepeden tırnağa süzer ve:“Demek Nazım
sizsiniz.” der. Nazım'a oturması için yer göstermez. Kısa bir
konuşma sonrası, “Gidebilirsiniz.” der. Nazım tam kapıdan
çıkarken
durur ve müfettişe:“Ömer Hayyam adınıduydunuz mu?” diye sorar.
Müfettiş hemen atılır: “Kim duymaz Hayyam'ı.”Nazım:“Hayyam
zamanında İran hükümdarı kimdi?” diye sorar. Müfettiş şaşırır.
Nazım konuşmasını sürdürür,“Görüyorsunuz sanatcıyı anımsadınız ama hükümdarı anımsamadınız. Yıllar sonra beni dünya anımsayacak ama dönemin Adalet Bakanı'nı ve sizi kimse anımsamayacak.” der
çıkar.Müfettiş yaptığı yanlışı anlar, Nazım'ı geri çağırır ama
Nazım koğuşunun yolunu tutmuştur.
Sahi, o dönemin Adalet Bakanı kimdi?
Soru - Cevap
SSL ve SET nedir?
SSL kredi kart bilgilerinizi banka sistemlerine göndermeden önce otomatik olarak şifreleyen sistemdir. İşlemin ve bilginin gizliliğini ve bütünlüğünü SSL garanti eder. SET (Secure Electronic Transactions) ise banka kartları ve ödemeler ile ilgili bilgilerin güvenliğini sağlamak amacıyla Visa, Mastercard, Microsoft, IBM ve Verisign'ın katılımıyla oluşan bir konsorsiyum tarafından geliştirilmiştir. SET, alışveriş sırasında ödeme bilgisi gizliliğini, kart kullanıcısının gerçek kart sahibi olduğunu ve işyerinin banka ile anlaşmalı bir işyeri olduğunu garantiler.
Ödeme sayfasında güvende olunduğundan nasıl emin olunabilir?
İnternette alışveriş yaparken, ödeme ekranlarında öncelikle kredi kartı ve şahsi bilgilerinizi paylaştığınız ortamların sayfalarının 'http://' yerine 'https://' ile başlamasına dikkat etmeniz gerekiyor.
|